Na co komu celownik?

Uważam że w powszechnej świadomości broń strzelecka to urządzenie wyposażone w przyrządy celownicze. Oczywiście, zależnie od rodzaju broni przyrządy celownicze mogą być zarówno bardzo proste, czego przykładem pistolety samopowtarzalne wyposażone w muszkę i szczerbinkę, jak i wysoce zaawansowane, czego przykładem celowniki optyczne i elektrooptyczne stosowane w karabinach wyborowych. Jednak nawet niezbyt celna broń strzelecka przeznaczona do strzelania na stosunkowo niewielkie odległości zazwyczaj jakieś przyrządy celownicze ma, choćby skrajnie prymitywne. Przy czym określenie zazwyczaj, nie oznacza zawsze. Otóż można znaleźć wzory broni strzeleckiej pozbawione jakichkolwiek przyrządów celowniczych. Wpis ten będzie przedstawieniem takich wzorów broni strzeleckiej, przy czym postanowiłem ograniczyć się do broni stosunkowo współczesnej, biorąc pod uwagę że w przypadku broni dawnej brak przyrządów celowniczych nie był ewenementem.

 

 

Broń krótka o niewielkich wymiarach

Brak przyrządów celowniczych występuje między innymi w broni krótkiej o niewielkich wymiarach. Nie jest to może nie wiadomo jak często spotykane rozwiązanie, ale nie dość że da się znaleźć pozbawioną przyrządów celowniczych broń krótką która była produkowana seryjnie, to jeszcze brak przyrządów celowniczych ma jakiś tam sens w niewielkiej broni krótkiej skonstruowanej do samoobrony, biorąc pod uwagę że tego typu broń przeznaczona jest do skrytego noszenia i szybkiego użycia na niewielkich odległościach, a w tego typu zastosowaniach przyrządy celownicze mogły by przykładowo zahaczyć o ubranie. Oczywiście, można skonstruować przyrządy celownicze które nie powinny zahaczyć o ubranie podczas szybkiego wyjmowania broni, jednak podczas szybkiego strzelania na niewielkie odległości i tak sensownym pomysłem jest celowanie po lufie. Przykładem broni krótkiej bez przyrządów celowniczych są niektóre Derringery.

 

 

Kadłubowy karabin maszynowy w amerykańskich czołgach

Amerykańskie czołgi z okresu IIwś, takie jak M3/M5 Stuart, M4 Sherman, M24 Chaffe, M26 Pershing, miały z przodu kadłuba, po jego prawej stronie (na prawo od kierowcy), stanowisko strzelca karabinu maszynowego. Strzelec kaemu był jednocześnie radiotelegrafistą. W amerykańskich czołgach z okresu IIwś obsługiwany przez radiotelegrafistę karabin maszynowy to umieszczony w jarzmie M1919A4, broń zasilana taśmowo, strzelająca nabojem karabinowym 7,62×63 mm (30-06). Jak na razie z opisu nie wynika nic specjalnego, w końcu kadłubowe karabiny maszynowe obsługiwane przez strzelca pełniącego jednocześnie rolę radiotelegrafisty, lub członka załogi pełniącego jedynie rolę strzelca kaemu, to standard z okresu IIwś. Takie rozwiązanie miały zarówno czołgi niemieckie od czołgu Panzer III, radziecki czołg T-34, jak i brytyjskie czołgi Cromwell oraz Comet. Jednak w amerykańskich czołgach obsługiwany przez radiotelegrafistę kadłubowy karabin maszynowy nie był wyposażony w żaden celownik z którego można by korzystać w sytuacji w której kaem zamontowany był w wozie. Zakładano że strzelec kadłubowego karabinu maszynowego będzie celować obserwując przez peryskop tor lotu pocisków smugowych, można również uznać że przynajmniej czasami w celowaniu pomóc mogły fontanny piachu wyrzucane przez pociski trafiające w odpowiednie podłoże. Co prawda jakikolwiek celownik był by najpewniej lepszym rozwiązaniem od braku celownika, z drugiej jednak strony karabin maszynowy to broń o dużej szybkostrzelności praktycznej i teoretycznej, co najpewniej ułatwiało trafienie celu w sytuacji braku przyrządów celowniczych. Zresztą, nawet jeśli założyć że kadłubowe karabiny maszynowe amerykańskich czołgów były wyraźnie mniej celne od kadłubowych karabinów maszynowych wyposażonych w przyrządy celownicze, to i tak trudno uznać to za dużą wadę amerykańskich czołgów, bowiem nawet kadłubowe karabiny maszynowe wyposażone w celowniki raczej nie charakteryzowały się dużą skutecznością, skoro w powojennych czołgach przestano stosować ten typ broni.

 

 

Kursowe karabiny maszynowe

Kursowy karabin maszynowy to broń umieszczona w pojeździe na stałe, w przypadku której celowanie odbywa się całym pojazdem. Tego typu broń stosowana była między innymi w czołgach amerykańskich (czołg lekki M2, lekki M3 Stuart, średni M2, wczesny średni M4A1 Sherman) oraz w wozach radzieckich (czołg średni T-44, średni T-54, średni T-55, ciężki IS-2, bojowe wozy piechoty BMD-1 i BMD-2). W przypadku wozów bojowych kursowym kaemem celował kierowca, zazwyczaj pozbawiony jakichkolwiek przyrządów celowniczych. Dodatkowo choć kierowca mógł celować na boki skręcając pojazdem, to nie miał możliwości celowania w pionie. Kursowe karabiny maszynowe okazały się bronią nieskuteczną, stąd może dziwić że nawet w wozach skonstruowanych po zakończeniu IIwś były spotykane (czołgi T-54, T-55, bojowe wozy piechoty BMD-1 i BMD-2), a i w używanych po zakończeniu drugiej wojny światowej czołgach T-34/85 kadłubowy karabin maszynowy był wykorzystywany jako kursowy (nie wożono strzelca kaemu, a załoga była czteroosobowa zamiast pięcioosobowej).

 

 

M231 FPW

Na koniec broń która w mojej ocenie jest swego rodzaju kuriozum. Otóż praktycznie każdy karabinek automatyczny ma przełącznik rodzaju ognia z nastawą na ogień pojedynczy, praktycznie każda broń tego typu strzela z zamka zamkniętego, praktycznie zawsze w takiej broni występuje kolba i przyrządy celownicze. Amerykański M231 FPW jest zaprzeczeniem wszystkich tych reguł. Otóż nie ma on przełącznika rodzaju ognia, a jedynie skrzydełko bezpiecznika z trybem „broń zabezpieczona” i trybem „ogień ciągły”. Broń ta charakteryzuje się również strzelaniem z zamka otwartego, brakiem kolby i brakiem jakichkolwiek przyrządów celowniczych. Zaznaczam że mam na myśli broń produkowaną seryjnie, a nie prototypy, w których kolba występowała. Inną ciekawą cechą karabinka M231 jest strzelanie z bardzo dużą szybkostrzelnością teoretyczną, nawet w porównaniu z karabinkami M16 i M4, które nie charakteryzują się małą szybkostrzelnością teoretyczną. M231 FPW powstał w stosunkowo nietypowym celu. Otóż jest to broń przeznaczona do strzelania przez porty strzeleckie umieszczone w burtach i tylnych drzwiach bojowego wozu piechoty M2 Bradley, bowiem zwykłe pełnowymiarowe odmiany karabinka automatycznego M16 nie za bardzo nadawały się do tego (FPW oznacza Firing Port Weapon). Można oczywiście mieć wątpliwości co do skuteczności strzelania z wnętrza wozu bojowego przez porty strzeleckie przy pomocy karabinka automatycznego, można też mieć wątpliwości czy ma jakikolwiek sens konstruowanie tak wyspecjalizowanej broni jak karabinek do strzelania przez porty strzeleckie. Co prawda M231 FPW mógł w jakimś stopniu pełnić rolę broni przeznaczonej do samoobrony załogi wozu M2 Bradley w razie konieczności opuszczenia pojazdu, jednak do pełnienia takiej roli przydała by się kolba i przyrządy celownicze. Dodam że wprowadzona pod koniec lat 80. odmiana Bradleya o oznaczeniu M2A2 była dopancerzona, a dodatkowe płyty pancerne zasłoniły porty strzeleckie umieszczone na burtach wozu. Jedyne porty strzeleckie jakie pozostały do wykorzystania to porty umieszczone w tylnych drzwiach.

Reklamy
Na co komu celownik?

Jedna uwaga do wpisu “Na co komu celownik?

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s