Kąty bezpiecznego manewrowania

manewrowanie2

U góry czołg stojący na wprost pierwszej wrogiej armaty oraz jednocześnie ustawiony bokiem do drugiej wrogiej armaty. Pocisk z pierwszej armaty trafiając w przedni pancerz musi przebyć w nim drogę 80 mm aby dokonać przebicia. Pocisk z drugiej armaty trafiając w boczny pancerz musi przebyć w nim drogę 30 mm aby dokonać przebicia. Na dole czołg ustawiony rogiem do trzeciej wrogiej armaty (pod kątem 22 stopni względem toru lotu pocisku). Ze względu na ustawienie czołgu rogiem w stosunku do trzeciej wrogiej armaty, z perspektywy pocisku wystrzelonego przez trzecią wrogą armatę rośnie do 80 mm grubość sprowadzona bocznego pancerza czołgu, tym samym pocisk z trzeciej wrogiej armaty trafiając w boczny pancerz musi przebyć w nim drogę 80 mm aby dokonać przebicia. Widoczny na rysunku czołg ma 80 mm pancerz przedni i 30 mm pancerz boczny, kąty bezpiecznego manewrowania tego czołgu wynoszą po 22 stopnie na oba boki.

 

 

Mam wrażenie że często dyskutując o pancerzu bocznym czołgów i innych wozów bojowych, zapomina się że boczny pancerz ma zapewnić nie tylko ochronę przed pociskami w sytuacji w której czołg ustawiony jest idealnie bokiem w stosunku do wrogiej armaty, ale również w sytuacji w której czołg ustawiony jest przednim rogiem w stosunku do wrogiej armaty. To znaczy, jeśli jakiś czołg ma boczny pancerz dość mocny, ale i tak przebijany przez pociski wystrzeliwane przez dany typ wrogiej armaty w sytuacji w której czołg ustawiony jest idealnie bokiem w stosunku do armaty, to ten dość mocny pancerz boczny i tak może być zaletą, bowiem jeśli czołg będzie ustawiony rogiem w stosunku do wrogiej armaty, to ewentualne trafienie w boczny pancerz może nie skończyć się przebiciem, bowiem przy czołgu ustawionym rogiem w stosunku do wrogiej armaty, wzrasta grubość sprowadzona bocznego pancerza, bowiem nawet pionowy pancerz boczny zaczyna być pancerzem nachylonym w stosunku do pocisków wystrzeliwanych z wrogiej armaty. W związku z tym im grubszy boczny pancerz, tym wóz może być ustawiony bardziej bokiem w stosunku do wrogiej armaty, przy jednoczesnym założeniu że grubość sprowadzona pancerza bocznego (mam na myśli grubość sprowadzoną względem pocisków wystrzeliwanych przez armatę strzelającą do czołgu ustawionego rogiem do niej) będzie większa lub równa grubości sprowadzonej pancerza przedniego (grubości sprowadzonej pancerza przedniego w sytuacji w której wóz stoi na wprost wrogiej armaty). Właśnie o to chodzi w przypadku kątów bezpiecznego manewrowania. Tak zwane kąty bezpiecznego manewrowania świadczą o tym jak bardzo wóz może być odchylony (względem sytuacji w której stoi on na wprost wrogiej armaty), aby grubość sprowadzona jego pancerza bocznego była nie mniejsza niż grubość sprowadzona pancerza przedniego (ponownie, w przypadku pancerza bocznego mam na myśli grubość sprowadzoną względem pocisków wystrzeliwanych przez armatę do której wóz ustawiony jest rogiem, a w przypadku pancerza przedniego grubość sprowadzoną w sytuacji w której wóz stoi na wprost wrogiej armaty). Przykładowo jeśli czołg ma przedni pionowy pancerz o grubości 80 mm, a boczny pionowy pancerz o grubości 60 mm, to kąty bezpiecznego manewrowania w jego przypadku będą większe niż w przypadku czołgu który ma z przodu pionowy pancerz o grubości 80 mm, a z boku pionowy pancerz o grubości 30 mm. Jeśli oba czołgi są ostrzeliwane przez armatę której pociski przebijają 70 mm pancerza (za mało na przedni pancerz, wystarczająco na boczny), to załoga pierwszego czołgu (tego z 60 mm bocznym pancerzem) może bardziej odsłonić bok, jednocześnie licząc że grubość sprowadzona bocznego pancerza będzie dla wrogich pocisków równa lub większa 80 mm (grubości sprowadzonej przedniego pancerza). W przypadku czołgu drugiego, tego z 30 mm pancerzem bocznym, jego załoga musi bardzo uważać aby nie odsłonić boku wrogiej armacie, bowiem przy małych kątach bezpiecznego manewrowania bok czołgu nie musi być mocno odsłonięty aby wrogie pociski go przebiły. Przy czym o kątach bezpiecznego manewrowania jest według mnie sens mówić w przypadku w którym grubość sprowadzona przedniego pancerza jest większa od grubości sprowadzonej pancerza bocznego (mam na myśli grubość sprowadzoną pancerza przedniego względem pocisków wystrzeliwanych przez armatę stojącą na wprost czołgu i grubość sprowadzoną pancerza bocznego względem pocisków wystrzeliwanych przez armatę strzelająca w bok czołgu). Jeśli grubość sprowadzona przedniego pancerza jest praktycznie taka sama jak w przypadku pancerza bocznego, to w mojej ocenie nie występują w tym przypadku typowe kąty bezpiecznego manewrowania.

 

 

Kąty bezpiecznego manewrowania a pochyły pancerz

Jeśli czołg ma pochyły pancerz boczny, to jego kąty bezpiecznego manewrowania wzrastają względem sytuacji w której zastosowano by pionowe boczne płyty pancerne o takiej samej grubości rzeczywistej jak grubość rzeczywista płyt nachylonych. Przykładowo w przypadku późnych czołgów T-34 kąty bezpiecznego manewrowania tego wozu będą większe jeśli liczyć je względem bocznej górnej płyty pancernej o grubości 45 mm nachylonej pod kątem 40 stopni od pionu, niż jeśli kąty bezpiecznego manewrowania liczyć względem bocznej dolnej pionowej płyty pancernej o grubości 45 mm.

 

Trzeba pamiętać że w sytuacji w której wóz ustawiony jest rogiem w stosunku do wrogiej armaty, wzrost grubości sprowadzonej pancerza bocznego, a tym samym wzrost jego odporności, odbywa się na takiej zasadzie, że jak wóz stoi rogiem w stosunku do wrogiej armaty, to nawet pionowy pancerz boczny staje się dla wrogich pocisków pancerzem nachylonym. Trzeba jednak pamiętać że pancerz nachylony ma różną skuteczność dla pocisków różnego typu. Przykładowo pancerz o grubości 45 mm nachylony od pionu pod kątem 60 stopni, mający grubość sprowadzoną wynoszącą 90 mm, może chronić znacznie lepiej od pionowej płyty o grubości 90 mm, w przypadku ostrzału pociskami kalibru mniejszego od grubości rzeczywistej nachylonej płyty pancernej (grubość ta wynosi 45 mm), tym bardziej jeśli będą to pociski podatne na działanie nachylonego pancerza, przykładowo zwykłe pełnokalibrowe pociski przeciwpancerne bez czepca ochronnego (AP). Natomiast wspomniany już pancerz o grubości 45 mm nachylony pod kątem 60 stopni od pionu, może chronić tak samo lub nawet słabiej od pionowej płyty pancernej o grubości 90 mm, jeśli ostrzał będzie prowadzony pociskami kalibru większego od grubości rzeczywistej nachylonej płyty pancernej, tym bardziej jeśli będą to pociski mało podatne na działanie nachylonego pancerza, przykładowo pociski tępogłowicowe z czepcem ochronnym (APBC). W przypadku pocisków kumulacyjnych pancerz nachylony o danej grubości sprowadzonej powinien chronić tak samo jak pancerz pionowy o takiej samej grubości sprowadzonej i większej grubości rzeczywistej. W przypadku czołgu stojącego rogiem do wrogiej armaty pionowy pancerz boczny staje się co prawda nachylony nie w pionie, a w poziomie, ale nie ma to raczej większego znaczenia dla wzrostu odporności. Tym samym można w mojej ocenie przyjąć że przy niektórych typach amunicji (przykładowo pociski kalibru mniejszego niż grubość rzeczywista bocznego pancerza, będące zwykłymi pełnokalibrowymi pociskami przeciwpancernymi) rzeczywiste kąty bezpiecznego manewrowania mogą być większe niż by to wynikało ze wzrostu grubości rzeczywistej bocznego pancerza, w przypadku amunicji innego typu (przykładowo pociski kalibru większego od grubości rzeczywistej bocznego pancerza, będąca pociskami tępogłowicowymi z czepcem balistycznym) rzeczywiste kąty bezpiecznego manewrowania mogą być mniejsze niż by to wynikało ze wzrostu grubości sprowadzonej bocznego pancerza, a w przypadku jeszcze innej amunicji (pociski kumulacyjne) rzeczywiste kąty bezpiecznego manewrowania mogą być praktyczne równe temu co wynika ze wzrostu grubości sprowadzonej bocznego pancerza.

 

 

Kąty bezpiecznego manewrowania a wieże powojennych czołgów radzieckich

czolgi wieza

Po lewej półsferyczna wieża radzieckiego czołgu T-80U. Po prawej pudełkowata wieża czołgu Leopard 2A4. Jak widać wieża czołgu T-80U nie ma typowych ścian bocznych, ma natomiast przedni pancerz wieży zachodzący na boki wieży. Dodać należy że wieżowy magazyn amunicji Leoparda 2, choć słabo opancerzony, jest odizolowany od załogi, tym samym jego trafienie nie powinno być groźne dla załogi.

 

 

Jak spojrzeć na wieże powojennych czołgów radzieckich, od czasów T-54 mają one kształt półsferyczny. Taki a nie inny kształt wynika z chęci posiadania stosunkowo lekkiej wieży o dużych kątach bezpiecznego manewrowania. Gdyby zrobić wieżę o kształcie pudełka, aby mieć duże kąty bezpiecznego manewrowania, trzeba by zastosować obok mocnego pancerza przedniego wieży, stosunkowo mocny (a tym samym stosunkowo ciężki) pancerz boczny wieży. Przy wieży o kształcie półsferycznym przedni pancerz wieży zachodzi na przednią część boków wieży, tym samym nie ma w niej typowego pancerza bocznego wieży, który musiał by mieć dość dużą masę jeśli chcieć mieć duże kąty bezpiecznego manewrowania. Jest natomiast przedni pancerz wieży pełniący rolę pancerza przedniej części boku wieży i tylny pancerz wieży pełniący rolę tylnej części boku wieży. Jeśli wieża ustawiona jest w stosunku do kadłuba lufą do przodu, a czołg ustawiony jest rogiem w stosunku do wrogiej armaty, to mocny przedni pancerz wieży będzie jednocześnie pełnił rolę pancerza bocznego, bowiem w takiej sytuacji wroga armata widzi co najwyżej przedni bok wieży osłonięty mocnym przednim pancerzem, a nie tylny bok wieży osłonięty słabym pancerzem tylnym. Takie rozwiązanie powoduje co prawda to że przy ostrzale wieży od boku (wieża ustawiona nie przednim rogiem, ale całkowicie bokiem) łatwiej przebić tylną część jej boku niż bok pudełkowatej wieży o dość mocnym pancerzu bocznym, ale z drugiej strony, stosunkowo nowoczesna broń przeciwpancerna przy ostrzale z boku powinna poradzić sobie również z dość mocnym bocznym pancerzem pudełkowatej wieży. Należy też pamiętać że przy ostrzale od boku tylna część boku wieży półsferycznej ma stosunkowo niewielką powierzchnię względem całkowitej sylwetki czołgu, a i od wielu lat czołgi konstruowane są tak aby zapewnić maksymalną ochronę przy wozie ustawionym przodem lub rogiem w stosunku do wrogiej armaty, przy mniejszym nacisku na ochronę wozu jeśli jest on ustawiony bokiem w stosunku do wrogiej armaty.

Reklamy
Kąty bezpiecznego manewrowania

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s