Aleksiej Iwanowicz Sudajew i jego broń

Sudajew

Aleksiej Iwanowicz Sudajew

 

Dzisiejszy wpis będzie o pewnym radzieckim konstruktorze broni. Nie będzie to jednak wpis o Michaile Timofiejewiczu Kałasznikowie, ale o mniej znanym konstruktorze. Bohaterem dzisiejszego wpisu będzie Aleksiej Iwanowicz Sudajew (Алексей Иванович Судаев), konstruktor broni urodzony 23 sierpnia 1912 roku w rosyjskim mieście Ałatyr, znajdującym się w guberni simbirskiej. Człowiek ten ukończył zasadniczą szkołę zawodową, następnie pracował w fabryce jako ślusarz, po czym uczył się w technikum kolejowym. W 1934 Sudajewa powołano do wojska, gdzie służył w służbie uzbrojenia. W wojsku dostrzeżono jego związane z techniką zdolności, dzięki czemu Sudajewa zwolniono ze służby wojskowej, aby umożliwić mu uczęszczanie na trwający 18 miesięcy kurs wyrównawczy na politechnice w Gorki. W 1938r, po ukończeniu kursu, Sudajew rozpoczął studia na Akademii Artyleryjskiej imienia Dzierżyńskiego, wcześniej znanej jako Michaiłowska Szkoła Artylerii. Aleksiej Sudajew w 1941r ukończył studia uzyskując tytuł inżynieria. Sudajew, podobnie jak inni słuchacze mający bardzo dobre wyniki w nauce, wraz z ukończeniem studiów, otrzymał awans na stopień porucznika (bez bardzo dobrych wyników w nauce, wraz z ukończeniem studiów, otrzymał by jedynie awans na stopień podporucznika). Jednym z pierwszych dzieł Sudajewa była uproszczona wersja armaty przeciwlotniczej, opracowana po niemieckiej inwazji na ZSRR.

 

 

PPS-42

PPS-42Pistolet maszynowy PPS-42

 

Aleksiej Sudajew, choć początkowo pracował nad bronią artyleryjską, najbardziej znany jest jako konstruktor broni strzeleckiej. Najbardziej znana konstrukcja Sudajewa to pistolet maszynowy PPS-42 i jego zmodyfikowana wersja znana jako PPS-43, oba strzelające nabojem pistoletowym 7,62×25 mm. Broń Sudajewa bazowała na pistolecie maszynowym PPBW-2 skonstruowanym przez Igora Bezruczko-Wysockiego, trudno jednak uznać to za zarzut, biorąc pod uwagę że wiele konstrukcji broni strzeleckiej powstało poprzez znaczne zmodyfikowanie innego wzoru broni. Dodać należy że Sudajew nie ukrywał że jego broń bazowała na konstrukcji Bezruczko-Wysockiego. Sudajew za skonstruowanie PPS-42 otrzymał order Lenina, natomiast Bezruczko-Wysocki za swój wkład otrzymał Order Czerwonego Sztandaru. Order Czerwonego Sztandardu klasyfikowany był zaraz za Orderem Lenina. Rozpoczęcie produkcji pistoletu maszynowego PPS-42 nastąpiło w oblężonym Leningradzie. Przy przygotowaniach do produkcji pomagał Aleksiej Sudajew, który pozostał w oblężonym Leningradzie, mimo tego że podobno proponowano mu ewakuację poza tereny okrążone przez Niemców. Choć PPS-42 z 1942r i jego zmodyfikowana wersja, PPS-43 z 1943r, to była jedyna skonstruowana przez Aleksieja Sudajewa broń strzelecka która została wprowadzona do produkcji seryjnej, to PPS-42/PPS-43 był jednym z najlepszych pistoletów maszynowych z okresu drugiej wojny światowej. Była to broń na tyle udana, że stała się wzorem dla fińskiego pistoletu maszynowego KP/-44 oraz hiszpańskiego pistoletu maszynowego DUX-53. Po zakończeniu drugiej wojny światowej produkcję pistoletu maszynowego PPS-43 rozpoczęto w Polsce, przy czym broń Sudajewa była najliczniej produkowanym w Polsce pistoletem maszynowym. Na bazie PPS-43 Aleksiej Sudajew opracował prototypową broń strzelającą radzieckim nabojem pośrednim 7,62×41 mm, która była jednym z pierwszych radzieckich karabinków automatycznych, jeśli nie w ogóle pierwszą radziecką bronią tego typu.

 

 

AS-44

AS-44Karabinek automatyczny AS-44

 

Pierwszym podejściem Aleksieja Sudajewa do broni strzelającej nabojem pośrednim była wspomniana wcześniej broń opracowana na bazie pistoletu maszynowego PPS-43. Była to jednak broń która łączyła działanie na zasadzie odrzutu zamka swobodnego z nabojem pośrednim, a takie połączenie wymagało zastosowanie ciężkiego zamka, który z kolei powodował dużą masę, słabą celność i niewielką żywotność broni. Drugie podejście Sudajewa do broni na nabój pośredni było już bardziej udane. Tym drugim podejściem był karabinek automatyczny AS-44, opracowany w ramach ogłoszonego w listopadzie 1943r konkursu na broń strzelającą nabojem pośrednim 7,62×41 mm (pierwowzór naboju 7,62×39 mm). Broń działała na zasadzie odprowadzania gazów prochowych przez boczny otwór w lufie i była ryglowana poprzez przekoszenie zamka w płaszczyźnie pionowej. AS-44 przeszedł pierwszą turę konkursu i wygrał drugą, jednak nie został skierowany do produkcji seryjnej. Komisja zleciła natomiast wprowadzenie poprawek, które doprowadziły do powstania kolejnej broni Sudajewa na nabój pośredni, karabinka OAS. Karabinek automatyczny OAS ponownie strzelał nabojem pośrednim 7,62×41 mm i ponownie działał na zasadzie odprowadzania gazów prochowych przez boczny otwór w lufie, jednocześnie przy wykorzystaniu ryglowania poprzez przekoszenie zamka w płaszczyźnie pionowej. Co ciekawe, przy pracach nad OAS, Aleksiejowi Sudajewowi pomagał jako asystent Michaił Kałasznikow. OAS powstał w ramach drugiego radzieckiego konkursu na broń do naboju pośredniego. Podczas prób OAS okazał się lepszy od innych konstrukcji, jednak ze względu na śmierć Sudajewa, która nastąpiła 17 sierpnia 1946r, karabinek nie został dopracowany i wprowadzony do uzbrojenia. W 1946r ogłoszono trzeci radziecki konkurs na broń do naboju pośredniego, w konkursie tym wygrał Michaił Kałasznikow wraz z karabinkiem AK, który został wprowadzony do uzbrojenia w 1949r.

 

 

Epilog

Aleksiej Sudajew zmarł 17 sierpnia 1946r, na tydzień przed swoimi 34 urodzinami. Można więc powiedzieć że Aleksiej Sudajew zmarł w wieku 33 lat, w tak zwanym wieku chrystusowym. Sudajew zmarł na nowotwór złośliwy płuca. Często słyszałem opinie zgodnie z którymi gdyby nie śmierć Sudajewa, to najpewniej jego karabinek automatyczny został by wprowadzony do uzbrojenia jako podstawowa broń strzelecka armii radzieckiej. W mojej ocenie jest to prawdopodobne. Możliwe też że gdyby tak się stało, to mało kto usłyszał by o Michaile Kałasznikowie.

Reklamy
Aleksiej Iwanowicz Sudajew i jego broń

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s