Siła Coriolisa a celność broni strzeleckiej

Pewnie wiele osób interesujących się bronią snajperską, bądź działaniami snajperów, zastanawiało się na ile istotny jest wpływ siły Coriolisa na celność broni strzeleckiej. Na początek rozważań napiszę skrótowo czym jest siło Coriolisa. Otóż zgodnie z książką „Balistyka dla snajperów” siła Coriolisa jest siłą pozorną, której efekt polega na odchyleniu od linii prostej toru ruchu ciała poruszającego się w układzie obracającym się, jakim na przykład jest Ziemia. Zgodnie ze wspomnianą książką na powierzchni Ziemi siła Coriolisa powoduje odchylanie w kierunku zachodnim toru lotu pocisku poruszającego się ku równikowi, a jednocześnie powoduje odchylenie w kierunku wschodnim toru lotu pocisku poruszającego się ku biegunowi (mam na myśli biegun północny jeśli jesteśmy na półkuli północnej i biegun południowy jeśli jesteśmy na półkuli południowej). Ogólnie rzecz biorąc, jeśli strzelamy na półkuli północnej, siła Coriolisa będzie powodować odchylanie toru lotu pocisku w prawo. Siła Coriolisa ma większy wpływ na położenie średniego punktu trafienia w płaszczyźnie poziomej podczas strzelania w pobliżu biegunów, a mniejszy wpływ podczas strzelania w pobliżu równika. Dodać można że siła Coriolisa będzie wywierać największy wpływ na położenie średniego punktu trafienia w płaszczyźnie poziomej w sytuacji kiedy strzelamy idealnie w kierunku północnym bądź idealnie w kierunku południowym. Jeśli będziemy strzelać (przykładowo) w kierunku północno zachodnim bądź południowo wschodnim, to wtedy wpływ siły Coriolisa na położenie średniego punktu trafienia w płaszczyźnie poziomej będzie mniejszy.

Co się jednak dzieje kiedy strzelamy w kierunku wschodnim bądź zachodnim? Cóż, wtedy siła Coriolisa nie powoduje odchylenia toru lotu pocisku w płaszczyźnie poziomej. Podczas strzelania w kierunku wschodnim bądź zachodnim siła Coriolisa (czy raczej siła Eötvösa w tych przypadkach) powoduje natomiast zmianę położenia średniego punktu trafienia w płaszczyźnie pionowej. Podczas strzelania w kierunku wschodnim następuje podwyższenie położenia średniego punktu trafienia, natomiast podczas strzelania w kierunku zachodnim następuje obniżenie położenia średniego punktu trafienia. Siła Eötvösa ma większy wpływ na położenie średniego punktu trafienia podczas strzelania w pobliżu równika, a mniejszy wpływ podczas strzelania w pobliżu biegunów. Siła Eötvösa będzie wywierać największy wpływ na położenie średniego punktu trafienia w płaszczyźnie pionowej w sytuacji kiedy strzelamy idealnie w kierunku wschodnim bądź idealnie w kierunku zachodnim. Jeśli będziemy strzelać (przykładowo) w kierunku północno wschodnim bądź południowo zachodnim, to wtedy wpływ siły Eötvösa na położenie średniego punktu trafienia w płaszczyźnie pionowej będzie mniejszy.

Czy siła Coriolisa i siła Eötvösa mają istotny wpływ na celność broni strzeleckiej? Cóż, w mojej ocenie nie. Otóż zgodnie z książką „Celność broni strzeleckiej”, w Europie środkowej, na odległości 1000 metrów, siła Coriolisa powoduje maksymalne odchylenie toru lotu pocisku z naboju .308 Winchester jedynie o 7 centymetrów. Tutaj dodać należy że odległość rzędu 1000 metrów to odległość bardzo duża jak na broń strzelającą nabojem .308 Winchester. Jednocześnie dla porównania, stosunkowo słaby wiatr boczny wiejący z prędkością 4 metrów na sekundę, na odległości 700 metrów, znosi pocisk Nosler Solid Base BT wystrzelony z prędkością 820 metrów na sekundę, z broni na nabój .308 Winchester, o prawie 1,5 metra. Dodam że masa pocisku Nosler Solid Base BT wynosi 165 granów (około 10,7 grama), a jego współczynnik balistyczny BC (Ballistic Coefficient) wynosi 0,427. Zaznaczę że mam na myśli współczynnik balistyczny zgodny z definicją stosowaną w literaturze anglojęzycznej, tym samym współczynnik balistyczny w przypadku którego im wyższa jego wartość, tym pocisk lepiej przeciwstawia się oporom aerodynamicznym, co jednocześnie oznacza że im wyższy współczynnik balistyczny, tym pocisk jest mniej podatny na wiatr. Dodam że w polskiej literaturze bywa stosowany inna definicja współczynnika balistycznego, zgodnie z którą im wartość współczynnika balistycznego jest wyższa, tym pocisk szybciej traci prędkość na torze lotu, tak więc w tym przypadku im wyższa jest wartość współczynnika balistycznego, tym pocisk jest bardziej podatny na wpływ wiatru.

Jak już wspomniałem, w przypadku broni strzeleckiej siła Coriolisa i siła Eötvösa mają niewielki wpływ na miejsce trafienia pocisku. Inaczej sprawa wygląda jeśli idzie o artylerię strzelającą na duże odległości. Przykładowo, w przypadku działa paryskiego, przy pomocy którego Niemcy ostrzeliwali Paryż podczas pierwszej wojny światowej, przy strzelaniu na odległość 120 kilometrów, siła Coriolisa i siła Eötvösa powodowały że miejsce upadku pocisków położone było o 400 metrów bliżej i 1350 metrów w prawo, względem sytuacji w której siła Coriolisa i siła Eötvösa nie istniały by. Dane dotyczące wpływu wiatru na pocisk Nosler Solid Base BT oraz wpływu siły Coriolisa i siły Eötvösa na ostrzał prowadzony z działa paryskiego pochodzą z książki „Celność broni strzeleckiej”. Zarówno książka „Balistyka dla snajperów”, jak i książka „Celność broni strzeleckiej”, napisane została przez Jerzego Ejsmonta. Obie książki bardzo polecam czytelnikom zainteresowanym bronią strzelecką.

Reklamy
Siła Coriolisa a celność broni strzeleckiej

3 uwagi do wpisu “Siła Coriolisa a celność broni strzeleckiej

  1. Drobna korekta. Siła Coriolisa działa zawsze w prawo na półkuli północnej i jej składowa pozioma jest stała. Niezależnie od azymutu strzału, na pocisk zawsze będzie działała ta sama siła odchylająca w prawo. Zmienia się natomiast składowa pionowa. Strzelając w kierunku N lub S, nie ma jej, a maksymalne wartości osiąga przy strzale na W i E, przy czym strzelając na W odchyla tor pocisku w dół (pod cel), a strzelając na E w górę (nad cel). Są to rozważania nieco akademickie, bo znaczenie mają dla strzelań powyżej 1000 m, co jest rzadko praktykowane w Polsce. Niemniej, błędne rozumienie siły Coriolisa przewija się dość często, więc uznałem za wartościowe sprostowanie tej nieścisłości. Przypomnę, że przyśpieszenie Coriolisa ma wartość -2*W x V, gdzie W to wektor prędkości kątowej Ziemi (skierowany wzdłuż osi Ziemi ku północy), V to wektor prędkości ciała (pocisku), a symbol ‚x’ to iloczyn wektorowy, którego działanie można sobie zwizualizować korzystając z tzw. „zasady prawej ręki” uczonej na lekcjach fizyki/matematyki (uwaga na znak minus, który odwraca wektor). Dla wątpiących, a dociekliwych, polecam opis w Wikipedii dla hasła „Efekt Coriolisa” – Efekt dla Ziemi, z zastrzeżeniem, że w wersji polskiej jest bardzo mało w porównaniu z wersją angielską.

    Polubienie

    1. Fajnie że napisałeś swój komentarz. Jednak chyba można uznać że mój wpis nie tyle zawiera błędy, co po prostu nieścisłości? Pytam się, bowiem nie wiem czy modyfikować wpis.

      Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s