Pantera czołgiem podstawowym?

Czytając internetowe dyskusje na temat broni pancernej, wielokrotnie spotykałem się z tezą, zgodnie z którą niemiecki drugowojenny czołg średni Panzerkampfwagen V Panther (Pantera), był przodkiem współczesnych czołgów podstawowych, bądź wręcz czołgiem podstawowym. Dzisiejszy wpis poświęcony będzie właśnie temu zagadnieniu. Aby ocenić czy Pantera może zostać uznana przodka czołgów podstawowych, należy według mnie najpierw zdefiniować pojęcie czołg podstawowy. Czym więc jest czołg podstawowy? W mojej opinii można uznać że jest to czołg mający za zadanie zastąpić czołgi średnie i czołgi ciężkie, zbliżony do czołgów średnich, ale jednocześnie na tyle silnie uzbrojony i opancerzony, aby nie występowała konieczność uzupełniania go czołgiem ciężkim. Tutaj dobrze zaznaczyć że termin czołg podstawowy to odpowiednik anglojęzycznego pojęcia Main Battle Tank (MBT), które powstało w Wielkiej Brytanii pod koniec lat 50. Czy więc Pantera była czołgiem podstawowym? Według mnie nie. Przede wszystkim wprowadzony do uzbrojenia w 1943 roku czołg średni Panzerkampfwagen V Panther nie został opracowany jako następca czołgu ciężkiego Panzerkampfwagen VI Tiger (Tygrys), wprowadzonego do uzbrojenia w 1942 roku. Pantera miała jedynie zastąpić czołg średni Panzer IV, natomiast następcą Tigera był czołg Panzerkampfwagen VI Ausf. B Königstiger (zwany Tygrysem Królewskim), wprowadzony do uzbrojenia w 1944 roku. Co prawda porównując uzbrojenie i opancerzenie Pantery do analogicznych składników Tygrysa, można dojść do wniosku że Tygrys wcale nie wypadał wyraźnie lepiej od Pantery*, ale jednocześnie w mojej ocenie Tygrys nie był czołgiem tej samej generacji co Pantera. Według mnie można uznać że czołg ciężki Panzerkampfwagen VI Tiger był czołgiem tej samej generacji co czołg średni Panzer IV w wersjach z długolufową armatą KwK 40 kalibru 75 mm (armata KwK 40 stanowiła uzbrojenie czołgu Panzer IV od 1942 roku), natomiast czołg średni Panzerkampfwagen V Panther był czołgiem tej samej generacji co czołg ciężki Panzerkampfwagen VI Ausf. B Königstiger. Jednocześnie Tygrys Królewski to czołg zdecydowanie silniej uzbrojony i opancerzony od Pantery. Reasumując, czołgi średnie Panzerkampfwagen V Panther miały być zgodnie z niemieckimi założeniami uzupełniane przez czołg ciężkie, stąd też Pantera nie była pod względem koncepcji taktycznej przodkiem czołgów podstawowych. Pantera była co prawda silnie uzbrojona i opancerzona w porównaniu do najbardziej popularnych alianckich czołgów średnich, była też silnie uzbrojona i opancerzona w porównaniu do czołgu średniego Panzer IV, którego miała zastąpić (co ostatecznie nie nastąpiło i Panzer IV produkowany był praktycznie do końca wojny), ale nie czyni to z niej czołgu podstawowego. Tutaj można zadać kolejne pytanie, a mianowicie: czy Pantera przypomina pod względem konstrukcji czołgi podstawowe? Jednak w mojej ocenie i tym razem należy odpowiedzieć negatywnie na tak postawione pytanie. Jedna z cech charakterystycznych Pantery, podobnie jak innych niemieckich czołgów z okresu drugiej wojny światowej, to układ konstrukcyjny w którym silnik znajduje się z tyłu czołgu, a skrzynia biegów i koła napędowe znajdują się z przodu wozu. Taki układ konstrukcyjny praktycznie wymarł po zakończeniu drugiej wojny światowej. Z tego co wiem jedyny powojenny czołg o takim układzie konstrukcyjnym to japoński Typ 61 z lat 60., który i tak został zastąpiony opracowanym w latach 70. czołgiem Typ 74, który z kolei ma układ konstrukcyjny ze zblokowanym układem napędowym umieszczonym z tyłu wozu. Zblokowany układ napędowy znajdujący się w tylnej części pojazdu (silnik, skrzynia biegów i koła napędowe znajdujące się z tyłu wozu) to cecha znacznej większości czołgów podstawowych. Istnieją wyjątki od tej reguły, czego przykładem wspomniany wcześniej japoński czołg Typ 61 (zakładając że Typ 61 to czołg podstawowowy, a nie czołg średni) oraz izraelski czołg Merkava (przy czym Merkava ma zblokowany układ napędowy umieszczony z przodu, a nie rozwiązanie zastosowane w Panterze), jednak wyjątki te pozostają wyjątkami, a nie regułą. Inne cechy charakterystyczne Pantery to zawieszenie z podwójnymi wałkami skrętnymi i kołami ustawionymi w szachownicę. Wałki skrętne są co prawda najbardziej popularnym rozwiązaniem w zawieszeniach czołgów podstawowych, ale trudno znaleźć czołg podstawowy z podwójnymi wałkami skrętnymi. Trudno również znaleźć czołg podstawowy z kołami ustawionymi w szachownicę. Ogólnie rzecz biorąc, Pantera pod względem konstrukcji nie przypomina czołgów podstawowych. Biorąc pod uwagę że Pantera nie przypomina czołgów podstawowych ani pod względem koncepcji taktycznej, ani pod względem konstrukcji, uważam że trudno Panterę uznać za przodka czołgów podstawowych, a tym bardziej trudno ją uznać za czołg podstawowy. Co prawda można uznać że czołgi podstawowe wywodzą się z czołgów średnich, do których należy zaliczyć między innymi Panterę, ale nie oznacza to że zasługuje ona na miano przodka czołgów podstawowych w większym stopniu niż inne czołgi średnie z okresu drugiej wojny światowej.

 

 
*Armata czołgu średniego Panzerkampfwagen V Panther nie wypadała wyraźnie gorzej od armaty czołgu ciężkiego Panzerkampfwagen VI Tiger, przynajmniej jeśli oceniać armatę przede wszystkim na podstawie przebijalności stosowanej w niej amunicji przeciwpancernej. Przedni pancerz kadłuba Pantery był bardziej odporny na ostrzał od przedniego pancerza kadłuba Tygrysa. Jednocześnie boczny pancerz kadłuba Tygrysa był bardziej odporny na ostrzał od bocznego pancerza kadłuba Pantery. Natomiast czołg ciężki Panzerkampfwagen VI Ausf. B Königstiger wypadał lepiej od Pantery zarówno pod względem przebijalności amunicji przeciwpancernej uzbrojenia głównego, odporności przedniego pancerza na ostrzał, jak i pod względem odporności bocznego pancerza na ostrzał.

Reklamy
Pantera czołgiem podstawowym?

Jedna uwaga do wpisu “Pantera czołgiem podstawowym?

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s