Duża wysokość Shermana?

PZ4_M4_T-34

Od lewej: widoczna od przodu sylwetka niemieckiego czołgu średniego Panzer IV, widoczna od przodu sylwetka amerykańskiego czołgu średniego Sherman w wersji M4A3 z armatą M1 kalibru 76 mm, widoczna od przodu sylwetka radzieckiego czołgu średniego T-34/85.

 

Zgodnie z często spotykaną tezą, amerykański czołg średni M4 Sherman z okresu drugiej wojny światowej, charakteryzował się bardzo dużą wysokością. Jednak od jakiegoś czasu spotykam się z opiniami według których mitem jest teza o nadzwyczajnej wysokości Shermana. Postanowiłem więc stworzyć wpis w którym postaram się sprawdzić czy teza o nadzwyczajnej wysokości Shermana jest prawdą, czy może mitem. Sherman był czołgiem średnim z okresu drugiej wojny światowej, tym samym według mnie aby ocenić czy faktycznie był bardzo wysoki, należy porównać go do innych czołgów średnich z okresu drugiej wojny światowej. Najpierw ustalę więc wysokość Shermana. Pozbawiony wieżyczki obserwacyjnej Sherman wyposażony w armatę M3 kalibru 75 mm miał 274 centymetry wysokości. Natomiast wyposażony w wieżyczkę obserwacyjną* Sherman z armatą M1 kalibru 76 mm miał 297 centymetrów wysokości (wysokość liczona łącznie z wieżyczką obserwacyjną). Odpowiednikiem Shermana z armatą M3 kalibru 75 mm był między innymi radziecki czołg średni T-34/76 w wersji bez wieżyczki obserwacyjnej dowódcy. Wysokość czołgu T-34/76 w wersji bez wieżyczki obserwacyjnej dowódcy wynosiła 245 centymetrów, tym samym Sherman z armatą M3 (wersja bez wieżyczki obserwacyjnej dowódcy) był o około 30 centymetrów wyższy niż jego radziecki odpowiednik. Natomiast odpowiednikiem Shermana wyposażonego w armatę M1 kalibru 76 mm i wieżyczkę obserwacyjną dowódcy był radziecki czołg średni T-34/85. Wysokość czołgu T-34/85 to 272 centymetry (wysokość liczona łącznie z wieżyczką obserwacyjną dowódcy). Sherman z armatą M1 i wieżyczką obserwacyjną dowódcy był więc o około 20 centymetrów wyższy niż jego radziecki odpowiednik. Oczywiście, podczas drugiej wojny światowej czołgi produkowano nie tylko w USA i ZSRR. Według mnie można uznać że podczas drugiej wojny światowej głównymi graczami w broni pancernej, oprócz Amerykanów i Sowietów, byli również Niemcy i Brytyjczycy. Tym samym należy w mojej ocenie porównać również wysokość Shermana do odpowiadających mu czołgów niemieckich i brytyjskich. Odpowiednikiem Shermana był w mojej ocenie niemiecki czołg średni Panzer IV. Jego wysokość to 268 centymetrów (wysokość liczona łącznie z wieżyczką obserwacyjną dowódcy). Sherman był więc wyższy od czołgu Panzer IV, zarówno jeśli brać pod uwagę uzbrojonego w armatę M3 Shermana bez wieżyczki obserwacyjnej dowódcy, jak i jeśli brać pod uwagę uzbrojonego w armatę M1 Shermana z wieżyczką obserwacyjną dowódcy. Kolejny niemiecki czołg średni który może zostać wykorzystany jako skala porównawcza dla Shermana to Panzer V Panther (Pantera). Wysokość Pantery to 298 centymetrów liczone łącznie z wieżyczką obserwacyjną, tym samym wysokość Pantery była zbliżona do wysokości Shermana z armatą M1 i wieżyczką obserwacyjną. Spośród czołgów brytyjskich które dobrze nadają się na skalę porównawczą dla Shermana, wybrałem Cromwella i Cometa. Cromwell miał 249 centymetry wzrostu, natomiast Comet 267 centymetry wzrostu. Sherman był więc wyższy od obu brytyjskich wozów, niezależnie od tego czy oba brytyjskie wozy porównać do uzbrojonego w armatę M3 Shermana bez wieżyczki obserwacyjnej dowódcy, czy do uzbrojonego w armatę M1 Shermana z wieżyczką obserwacyjną dowódcy. Co ciekawe, uzbrojony w armatę M1 Sherman z wieżyczką obserwacyjną dowódcy był wyższy nawet od swojego następcy, czołgu M26 Pershing, którego wysokość wynosiła 278 centymetrów (liczone łącznie z wieżyczką obserwacyjną dowódcy). Zaznaczę że armata M3 kalibru 90 mm stanowiąca uzbrojenie główne czołgu M26 Pershing była potężniejsza od armaty M1 kalibru 76 mm zastosowanej w Shermanie, a jednocześnie zakres ruchu uzbrojenie głównego w pionie nie był w czołgu M26 Pershing wyraźnie mniejszy niż zakres ruchu uzbrojenie głównego w pionie jaki występował w Shermanie z armatą M1. Stąd też wieża Pershinga była wyższa od wieży zastosowanej w Shermanie z armatą M1. Ogólnie rzecz biorąc, uważam że teza zgodnie z którą Sherman był bardzo wysokim czołgiem, jest tezą prawdziwą, a nie mitem. Sherman nie był co prawda wyższy od niemieckiej Pantery, ale Pantera była jednym z najwyższych czołgów średnich z okresu drugiej wojny światowej. Jednocześnie Sherman był wyższy, albo wręcz wyraźnie wyższy, od innych niż Pantera produkowanych masowo drugowojennych czołgów średnich. Oczywiście, można dyskutować czy duża wysokość Shermana była istotną wadą tego wozu, warto jednak zauważyć że duża wysokość Shermana brała się z pewnej cechy konstrukcyjnej tego pojazdu, która to cecha konstrukcyjna nie dość że praktycznie całkowicie zanikła wraz z Shermanem, to i w czasach Shermana była poniekąd ewenementem. Skąd więc wzięła się duża wysokość Shermana? Zgodnie z dość popularną tezą Sherman był wysoki ze względu na zastosowanie w niektórych wersjach tego pojazdu silnika gwiazdowego. Silnik gwiazdowy był wysoki, stąd też konieczne miało być zastosowanie wysokiego kadłuba, co z kolei miało spowodować że Sherman miał dużą wysokość. Teza ta nie jest jednak według mnie prawdziwa. Amerykański drugowojenny niszczyciel czołgów (przeciwpancerna działo samobieżne) M18 Hellcat również napędzany był silnikiem gwiazdowym (tym samym który napędzał niektóre wersje Shermana), ale jednak kadłub niszczyciela czołgów M18 był wyraźnie niższy od kadłuba Shermana (cały niszczyciel czołgów M18 też był wyraźnie niższy od Shermana). Skąd więc wzięła się duża wysokość Shermana? Otóż amerykański czołg średni M4 Sherman odziedziczył stosunkowo wąską dolną część kadłuba po amerykańskim drugowojennym czołgu średnim M3 Lee/Grant. Jednocześnie w Shermanie chciano zastosować pierścień oporowy wieży o wystarczająco dużej średnicy aby czołg mógł otrzymać trzyosobową wieżę z armatą kalibru 75 mm (czołg M3 Lee/Grant miał armatę kalibru 75 mm zamontowaną w kadłubie i armatę kalibru 37 mm zamontowaną w wieży). Tutaj zaznaczę że w czołgach o typowej konstrukcji bardzo często pierścień oporowy wieży ma średnicę nie większą niż wynosi szerokość dolnej części kadłuba, bowiem jeśli zastosować górną część kadłuba o typowej dla czołgów (stosunkowo małej) wysokości, to wtedy utrudnione było by wykorzystanie pierścienia oporowego charakteryzującego się większą średnicą niż szerokość dolnej części kadłuba. Istnieją co prawda czołgi które nie mają bardzo wysokiej górnej części kadłuba, a jednocześnie mają pierścień oporowy wieży o średnicy większej niż wynosi szerokość dolnej części kadłuba (między innymi czołgi IS-2, T-62, AMX-30), ale jak już wspomniałem, przy takim rozwiązaniu utrudnione jest pełne wykorzystanie całej średnicy pierścienia oporowego. Amerykanie natomiast chcąc pogodzić stosunkowo wąską dolną część kadłuba Shermana z chęcią pełnego wykorzystania pierścienia oporowego o dużej średnicy (większej niż szerokość dolnej części kadłuba Shermana), zmuszeni byli zastosować w Shermanie bardzo wysoką górną część kadłuba. Dzięki temu rozwiązaniu pierścień oporowy wieży o średnicy większej niż szerokość dolnej części kadłuba mógł być w pełni wykorzystany, co z kolei umożliwiło podczas projektowania Shermana wykorzystanie dolnej części kadłuba pochodzącej z czołgu M3 Lee/Grant przy jednoczesnym zastosowaniu w Shermanie trzyosobowej wieży uzbrojonej w armatę kalibru 75 mm. Bardzo wysoka górna część kadłuba Shermana skutkowała dużą wysokością całego kadłuba, a tym samym dużą wysokością czołgu. Jestem praktycznie pewien że gdyby nie chęć opracowania Shermana na bazie czołgu M3 Lee/Grant, to Sherman nie otrzymał by tak nietypowego rozwiązania. Jestem tego tym bardziej pewien że następca Shermana, czołg M26 Pershing, miał pierścień oporowy wieży o średnicy nie większej niż szerokość dolnej części kadłuba.

 

*Shermany z armatą M1 kalibru 76 mm miały inną, większą wieżę, niż Shermany z armatą M3 kalibru 75 mm. Jednocześnie zarówno Shermany z armatą M3, jak i Shermany z armatą M1, występowały zarówno w wersjach bez wieżyczki obserwacyjnej dowódcy, jak i w wersjach z wieżyczką obserwacyjną dowódcy. Abu uprościć porównanie postanowiłem wziąć do porównania uzbrojonego w armatę M3 Shermana bez wieżyczki obserwacyjnej i uzbrojonego w armatę M1 Shermana z wieżyczką obserwacyjną. Pominąłem tym samym uzbrojonego w armatę M3 Shermana z wieżyczką obserwacyjną dowódcy i uzbrojonego w armatę M1 Shermana bez wieżyczki obserwacyjnej dowódcy. Pominąłem również Shermany uzbrojone w haubicę M4 kalibru 105 mm.

 

Reklamy
Duża wysokość Shermana?

Jedna uwaga do wpisu “Duża wysokość Shermana?

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s