Składowanie amunicji w czołgu, część 2

Dzisiaj kolejny wpis poświęcony składowaniu amunicji armatniej we wnętrzu czołgu. Tym razem skupię się na amunicji armatniej umieszczonej we wnętrzu wieży czołgu, przy czym pisząc o wieży mam na myśli ten element czołgu który wystaje ponad kadłub, a nie znajdujący się we wnętrzu kadłuba kosz wieży. Choć pomysł aby umieścić amunicje armatnią we wnętrzu wieży może wydawać się poniekąd naturalny, to jeszcze podczas drugiej wojny światowej powszechnym rozwiązaniem był brak jakiegokolwiek naboju armatniego we wnętrzu wieży. Sytuacja zaczęła zmieniać się pod koniec drugiej wojny światowej, czego przykładem ewolucja czołgów radzieckich, amerykańskich i niemieckich. Przykładowo, o ile radziecki czołg średni T-34/76 nie przewoził amunicji armatniej we wnętrzu wieży, to amunicja armatnia znalazła się we wnętrzu wieży czołgu T-34/85. Podobnie było w przypadku amerykańskich czołgów średnich, bowiem o ile M4 Sherman nie przewoził w wieży amunicji armatniej (mam na myśli tą część wieży która wystawała poza kadłub, pomijam kosz wieży), to następca Shermana, czołg M26 Pershing, miał amunicję armatnią we wnętrzu wieży. Również u Niemców pod koniec drugiej wojny światowej amunicja armatnia pojawiła się we wnętrzu wieży, czego przykładem czołg ciężki Panzer VI B Königstiger (Tygrys Królewski), który przewoził amunicję armatnią we wnętrzu wieży, w odróżnieniu od swojego poprzednika, czołgu Panzer VI Tiger (Tygrys). Amunicja armatnia umieszczona w wieży zazwyczaj pełni rolę podręcznego zapasu (amunicja pierwszego rzutu), ale są wyjątki od tej reguły. Umieszczenie w wieży podręcznego zapasu amunicji armatniej może ułatwić pracę ładowniczemu, a tym samym zwiększyć szybkostrzelność praktyczną. Ułatwienie pracy ładowniczemu polega między innymi na tym że amunicja umieszczona w wieży jest cały czas usytuowana tak samo względem armaty i ładowniczego, niezależnie od tego jak obrócona jest wieża, a tym samym niezależnie od tego w którą stronę skierowana jest armata. Z drugiej jednak strony, jeśli założyć że wieża jest często trafianą częścią czołgu, umieszczenie amunicji armatniej w wieży może zmniejszyć przeżywalność załogi w razie przebicia pancerza. Tutaj dodam że według znanych mi danych o ile podczas drugiej wojny światowej kadłub czołgu był znacznie częściej trafiany niż wieża, to jednocześnie podczas zimnej wojny sytuacja się odwróciła i to wieża zaczęła być częściej trafiana od kadłuba. Ta zmiana mogła mieć związek ze stosowaniem coraz potężniejszego uzbrojenia głównego, a tym samym coraz większych wież, wraz z tendencją do obniżania sylwetki kadłuba (przykładowo, poprzez umieszczenie kierowcy w pozycji półleżącej). Choć podczas zimnej wojny wieża czołgu była często trafianym elementem wozu, to jednocześnie podczas zimnej wojny powszechnie stosowano podręczny zapas amunicji armatniej umieszczony w wieży, również w wozach które nie miały odizolowanych od załogi magazynów amunicji ze słabymi panelami. Wskazuje to że według decydentów zalety podręcznego zapasu amunicji armatniej umieszczonego w wieży przeważały nad wadami tego rozwiązania. Poniżej przedstawiłem sposoby umieszczenia amunicji armatniej we wnętrzu wieży.

 

 

Amunicja armatnia w niszy wieży

czolg_amunicja_nisza_m

Rysunek przedstawiający umieszczony w niszy wieży podręczny zapas amunicji armatniej, amunicja umieszczona została poprzecznie względem wieży. Niebieska podwójna strzałka wskazuje na odległość pomiędzy nasadą zamkową a tylną częścią pierścienia oporowego wieży.

 

Chyba najbardziej popularnym sposobem na umieszczenie amunicji armatniej w wieży jest umieszczenie jej w niszy wieży. Rozwiązanie to ma swoje zalety. Przykładowo, amunicja armatnia umieszczona w niszy wieży pozwala wykorzystać przestrzeń znajdującą się w niszy, a jednocześnie nisza wieży równoważy (przynajmniej w jakimś stopniu) masę znajdującej się z przodu wieży armaty i masę potężnego (a tym samym ciężkiego) przedniego pancerza wieży. Jednocześnie podręczny zapas amunicji umieszczony w niszy wieży pozwala skonstruować czołg tak aby niewielka była odległość pomiędzy nasadą zamkową (tylna część armaty) a tylną częścią pierścienia oporowego wieży (pisząc o tylnej części pierścienia oporowego zakładam że lufa skierowana jest na wprost). Ułatwia to zastosowanie potężnego uzbrojenia głównego, z drugiej jednak strony, przy takim rozwiązaniu utrudnione jest ładowanie armaty przy pomocy amunicji umieszczonej w kadłubie. Jest to jeden z powodów dla których w wielu czołgach z amunicją w niszy wieży, w razie wystrzelenia zapasu amunicji znajdującego się w niszy, zaleca się przeładować amunicję z kadłuba do niszy wieży, a następnie ponownie ładować armatę przy pomocy amunicji znajdującej się w niszy. Znajdująca się w niszy wieży amunicja armatnia zazwyczaj umieszczona jest poziomo względem wieży (T-34/85), choć były też czołgi gdzie umieszczona w niszy amunicja znajdowała się pionowo względem wieży (pociski umieszczone w niszy radzieckiego drugowojennego czołgu ciężkiego IS-2). Przy amunicji umieszczonej w niszy poziomo, amunicja być ona umieszczona poprzecznie względem wieży (T-34/85) bądź wzdłużnie względem wieży (Leopard 2, M1 Abrams). Aby amunicja znajdująca się w niszy wieży nie stanowiła zagrożenia dla załogi, w wielu czołgach zachodnich III powojennej generacji jest ona umieszczona we wnętrzu odizolowanego od załogi magazynu amunicji ze słabymi panelami. Przy takim rozwiązaniu słabe panele zazwyczaj znajdują się na dachu niszy wieży. Co ciekawe, również w czołgach bez wyraźnie wykształconej niszy wieży stosowano podręczny zapas amunicji armatniej znajdujący się w tylnej części wieży. Czołgi z takim rozwiązaniem to między innymi radzieckie zimnowojenne wozy T-54/T-55 i T-62. Bardzo często zapas amunicji znajdujący się w niszy wieży jest wyraźnie mniejszy od zapasu amunicji znajdującego się w kadłubie, tak jest między innymi w radzieckim drugowojennym czołgu T-34/85 i w niemieckim zimnowojennym czołgu Leopard 2. Istnieją jednak czołgi gdzie w niszy wieży jest zbliżony zapas amunicji armatniej do zapasu umieszczonego w kadłubie, czego przykładem francuski współczesny czołg AMX Leclerc. Istnieją też czołgi które w niszy wieży mają więcej amunicji armatniej niż w kadłubie, przykładem takiego wozu jest amerykański zimnowojenny czołg M1 Abrams. Magazyn amunicji we wnętrzu niszy wieży może występować zarówno w wersji obsługiwanej przez ładowniczego (T-34/85, Leopard 2, M1 Abrams), jak i w wersji obsługiwanej przez automat ładujący (francuskie czołgi AMX-13 i AMX Leclerc). Jeśli w niszy znajduje się magazyn amunicji współpracujący z automatem ładującym, to zazwyczaj znajdująca się w nim amunicja armatnia umieszczona jest względem wieży poziomo, wzdłużnie, a dodatkowo pociskiem skierowanym do przodu. Dla porównania, jeśli umieszczony w niszy magazyn amunicji obsługiwany jest przez ładowniczego, to jeśli w magazynie tym amunicja umieszczona jest względem wieży poziomo, wzdłużnie, to zazwyczaj naboje armatnie skierowane są łuską do przodu. Tutaj zaznaczę że umieszczony w niszy wieży magazyn amunicji obsługiwany przez automat ładujący może być odizolowanym od załogi magazynem amunicji ze słabymi panelami, rozwiązanie takie zastosowano właśnie we francuskim czołgu AMX Leclerc. Na koniec dodam że o ile zazwyczaj amunicja armatnie znajdująca się w tylnej części wieży jest amunicją podręczną (pierwszego rzutu), to istnieją wyjątki od tej reguły. Wyjątkiem takim jest radziecki zimnowojenny czołg T-72, który ma amunicję pierwszego rzutu umieszczoną w kadłubowym magazynie amunicji obsługiwanym przez automat ładujący, a jednocześnie niektóre wersje tego wozu mają w tylnej części wieży dwa przeciwpancerne pociski podkalibrowe pełniące rolę amunicji drugiego rzutu.

 

 

Amunicja armatnia na bocznej ścianie wieży

t-34-85_ammo_stowageSkładowanie amunicji armatniej we wnętrzu radzieckiego czołgu średniego T-34/85. Kolorem zielonym zaznaczono amunicję podręczną umieszczoną we wnętrzu wieży, na jej prawej ścianie.

 

Amunicja armatnia umieszczona w wieży może być przymocowana do wewnętrznej strony bocznej ściany wieży. Przy takim rozwiązaniu amunicja może być umieszczona na prawo od ładowniczego (co może mieć związek z umieszczeniem ładowniczego w prawej części wieży) bądź na lewo od ładowniczego (co może mieć związek z umieszczeniem ładowniczego w lewej części wieży). Przy pomocy takiego rozwiązania można umieścić we wnętrzu czołgu stosunkowo niewielką ilość amunicji armatniej, jednocześnie amunicja ta najczęściej pełni rolę zapasu podręcznego. Przykładowo, w czołgu T-34/85 do wewnętrznej strony prawej ściany wieży przymocowane były cztery podręczne naboje armatnie, podczas gdy w niszy wieży znajdowało się dwanaście podręcznych naboi armatnich.

 

 

Amunicja armatnia w przedniej części wieży

czolg_amunicja_wieza_przod_m

Rysunek przedstawiający podręczny zapas amunicji umieszczony we wnętrzu wieży, przed ładowniczym. Naboje armatnie zaznaczone są na czerwono.

 

Znajdująca się we wnętrzu wieży amunicja armatnia może być umieszczona w przedniej części wieży, przed ładowniczym. Rozwiązanie takie zazwyczaj zazwyczaj służy do przewożenia podręcznej amunicji armatniej. Przykładowo, we wnętrzu wieży amerykańskiego drugowojennego czołgu M26 Pershing znajdowało się kilka podręcznych naboi armatnich, przy czym te naboje armatnie umieszczone były przed ładowniczym. Podręczna amunicja armatnia umieszczona w przedniej części wieży, przed ładowniczym, występowała również w amerykańskim zimnowojennym czołgu ciężkim M103. Jeśli amunicja armatnia znajduje się tuż za przednim pancerzem wieży, to zwiększone zostają szanse na to że przy wieży ustawionej przednim rogiem do wroga, amunicja będzie zasłonięta przez przedni, a tym samym zazwyczaj najbardziej odporny pancerz wieży. Zbliżona sytuacja występuje przy amunicji armatniej umieszczonej tuż za przednim pancerzem kadłuba czołgu.

 

 

Reklamy
Składowanie amunicji w czołgu, część 2

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s