Wyrzucanie łuski w karabinie PTRD

Dzisiejszy wpis będzie o broni strzeleckiej. Zacznę jednak dość nietypowo- od pewnego zdarzenia które miało miejsce grubo ponad rok temu. Otóż odwiedził mnie znajomy, który tak jak ja, interesuje się między innymi bronią strzelecką. Rozmowa między mną i znajomym zeszła na radziecki karabin przeciwpancerny PTRD (Protiwotankowoje Rużjo Diegtiariowa) z okresu drugiej wojny światowej. Ja stałem na stanowisku że PTRD był typowym przykładem broni półautomatycznej (nie mylić z bronią samopowtarzalną), to znaczy, że był bronią gdzie należy ręcznie włożyć nabój do komory nabojowej, a jednocześnie gdzie po oddaniu strzału następuje samoczynne wyrzucanie łuski. Znajomy stał natomiast na stanowisku że PTRD łuski samoczynnie nie wyrzucał. Aby sprawdzić kto ma rację, najpierw postanowiliśmy znaleźć w sieci jakiś film na którym widać strzelanie z PTRD. Znaleźliśmy taki film. Na filmie broń nie wyrzuciła samoczynnie łuski, jednak po oddaniu strzału nastąpiło samoczynne częściowe odryglowanie zamka. Samoczynne odryglowanie nastąpiło bowiem rączka zamkową karabinu współpracowała z krzywką stanowiącą część broni. Biorąc pod uwagę że film był nakręcony współcześnie, uważałem że brak samoczynnego wyrzucenia łuski mógł wynikać z użycia amunicji niepełnej mocy. Ot, istniała możliwość że strzelano amunicją słabszą niż oryginalna, aby zmniejszyć ryzyko uszkodzenia zabytkowej broni. No i film wykazał że jednak po oddaniu strzału z PTRD następuje jakieś samoczynne działanie mechanizmów broni- a konkretnie następuje samoczynna współpraca rączki zamkowej i krzywki.

 

PTRD_pol_ma

Rysunek karabinu przeciwpancernego PTRD z polskiej instrukcji obsługi. Na czerwono zaznaczyłem rączkę zamkową (oryginalnie „rączka zamka”), na niebiesko krzywkę z którą rączka zamkowa współpracuje (oryginalnie „występ półokrągły do otwierania zamka”).

 

 

PTRD_tyl

Rysunek z radzieckiej instrukcji obsługi. Na niebiesko zaznaczyłem krzwykę karabinu PTRD z którą współpracuje rączka zamkowa tej broni.

 

Tuż po obejrzeniu filmu przypomniałem sobie o tym że posiadam reprint polskiej instrukcji obsługi do radzieckich karabinów przeciwpancernych z okresu drugiej wojny światowej. Pełny tytuł instrukcji brzmi 14,5 mm RUSZNICE PRZECIWPANCERNE wzór 1941 roku, systemu Simonowa i Diechtiarewa, OPIS I PIELĘGNACJA. Oryginalna instrukcja została wydana przez Wojskowy Instytut Naukowo – Wydawniczy w 1945 roku. W instrukcji, odnośnie karabinu PTRD, można znaleźć taką wzmiankę:

W jednostrzałowej rusznicy ppanc. (rys. 10) siła odrzutu wykorzystywana jest do otwierania zamka i wyrzucania łusek. Przy odchodzeniu części ruchomych (lufa – 1, komora zamkowa – 6 i zamek – 7) do tyłu, rączka zamkowa (8) naciska na występ półokrągły (9) rury kolby i w ten sposób obraca zamek w lewo.

W końcowym ruchu, zamek (7) oddziela się od lufy (1) i wyciąga z komory nabojowej łuskę, którą wyrzutnik wyrzuca przez dolny otwór komory zamkowej, następnie zamek zatrzymuje się w tylnym położeniu.

 

Po zajrzeniu do reprintu instrukcji obsługi i przeczytaniu powyższej wzmianki, znajomy przyznał mi rację, pochwalił też moje źródło. Zgodziliśmy się również że to pewnie użycie amunicji niepełnej mocy doprowadziło do tego że na obejrzanym filmie karabin nie wyrzucił samoczynnie łuski. Sprawa wydawała się zamknięta. Do czasu.

Sporo ponad rok po zakończenia dyskusji zajrzałem na forum strzelecka.net. W jednym z tematów toczyła się dyskusja na temat tego czy karabin PTRD samoczynnie wyrzucał łuskę po oddaniu strzału. Dyskusja zakończyła się konsensusem że w praktyce PTRD nie wyrzucał łuski samoczynnie. To znaczy, nawet w oryginalnej, radzieckiej instrukcji obsługi, można znaleźć wzmiankę o samoczynnym wyrzucaniu łuski. Dodatkowo broń ma krzywkę z którą współpracuje rączka zamkowa karabinu, co sugeruje że PTRD był bronią półautomatyczną. Jednak materiał filmowy, również archiwalne filmy z okresu drugiej wojny światowej, wskazuje że po oddaniu strzału nie następowało samoczynne wyrzucenie łuski. Podobnie współczesne strzelania z PTRD, również takie z użyciem oryginalnej, radzieckiej amunicji, potwierdzają tezę zgodnie z którą PTRD samoczynnie łuski nie wyrzucał. Link do dyskusji na forum strzelecka.net.

Jak to więc było z PTRD? Cóż, według mnie projektując karabin zakładano że będzie on samoczynnie wyrzucał łuskę. W praktyce samoczynne wyrzucenie łuski nie następowało, ale pozostawiono krzywkę z którą rączka zamkowa współpracuje po oddaniu strzału, bowiem dzięki tej krzywce, po strzale, następowało przynajmniej samoczynne częściowe odryglowanie zamka, co ułatwiało nieco pracę strzelcowi.

W sumie mocno zastanawia mnie to że zarówno polska, jak i radziecka instrukcja obsługi, zawierają błędną informację zgodnie z którą karabin ma samoczynnie wyrzucać łuskę. Może radziecka instrukcja obsługi powstała jeszcze w fazie prac nad bronią, kiedy wydawało się że PTRD będzie samoczynnie wyrzucał łuskę po oddaniu strzału, a później instrukcji nie modyfikowano. Natomiast polska instrukcja obsługi powstała najpewniej na bazie instrukcji radzieckiej.

Uważam że przypadek PTRD był zbliżony do przypadku radzieckich półautomatycznych armat kalibru 45 mm. Armaty te miały półautomatykę, ale nie działała ona poprawnie przy niektórych typach amunicji. Armaty te czasami określano mianem armat ćwierćautomatycznych. Mam wrażenie że określenie ćwierćautmat pasuje również do karabinu przeciwpancernego PTRD. Więcej o półautomatyce armat kalibru 45 mm napisałem tutaj.

Dodam że po przeczytaniu dyskusji na forum strzelecka.net niezwłocznie skontaktowałem się ze znajomym i przyznałem mu rację. Jednak ów forumową dyskusję przeczytałem sporo ponad rok po dyskusji ze znajomym, tym samym znajomy dowiedział się o tym że miał rację dopiero po ponad roku. Morał z tej historii jest taki że trzeba ostrożnie podchodzić do słowa pisanego, nawet jeśli idzie o słowo pisane znajdujące się w instrukcji obsługi przeznaczonej do radzieckich karabinów przeciwpancernych z okresu drugiej wojny światowej.

Reklamy
Wyrzucanie łuski w karabinie PTRD

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s