Rakiety- pogoń kontra wyprzedzenie

rakieta_poscig_1

Powyższy rysunek przedstawia pocisk rakietowy poruszający się po krzywej pogoni. Rysunek pochodzi z książki „Rakiety- broń XX wieku” (autorzy: Tadeusz Burakowski i Aleksander Sala).

 

Dziś wpis o pociskach rakietowych, a konkretnie o tym w jaki sposób porusza się kierowany pocisk rakietowy mający za zadanie trafić w ruchomy cel. Otóż okazuje się że zasadniczo występują dwie metody poruszania się pocisku. Pierwsza to poruszanie się pocisku po krzywej pogoni (inne terminy: krzywa pościgu, psia krzywa, metoda pościgu prostego). Druga metoda to poruszanie się pocisku po krzywej wyprzedzenia (inny termin: metoda stałego namiaru).

Najpierw przyjrzyjmy się krzywej pogoni. Pocisk poruszający się po krzywej pogoni przedstawiony został na powyższym rysunku. Przy takim rozwiązaniu pocisk porusza się mniej więcej tak jak pies który goni zająca (stąd też termin psia krzywa). Ujmując to inaczej, pocisk cały czas kieruje się bezpośrednio na cel. Stąd też nawet jeśli cel nie wykonuje manewrów i nie zmienia prędkości, to i tak pocisk porusza się nie po linii prostej, lecz wzdłuż krzywej (krzywa pościgu). Im bliżej celu, tym krzywa pościgu jest bardziej zakrzywiona. Stąd też na końcowym odcinku lotu pocisku wzrasta przyspieszenie dośrodkowe (przyspieszenie boczne).

 

rakieta_poscig_2Grafika zamieszczona powyżej przedstawia pociski poruszające się po krzywej pogoni (krzywej pościgu). Grafika pochodzi z książki „Rakiety i pociski kierowane, część II” (autorzy: W. Dichter, R. Odoliński, L. Brzeźny, M. Derentowicz, Z. Krzesiewicz).

 

Przy pocisku poruszającym się po psiej krzywej, prawie zawsze atakuje on cel od tyłu. Widać to zresztą na powyższej grafice. Stąd też aby pocisk trafił w cel, prędkość pocisku musi być wyraźnie większa od prędkości celu. Zaletą pocisków poruszających się po psiej krzywej jest możliwość stosowania dość prostych systemów kierowania. Ze względu na wady metody pościgu prostego (krzywej pogoni), nastąpił spadek popularności tej metody naprowadzania pocisków rakietowych. Informacje sugerujące odchodzenie od metody pościgu prostego można znaleźć między innymi w książce Rakiety- broń XX wieku. Książka ta została wydana w 1963 roku.

 

Skoro omówiona została krzywa pogoni, to teraz czas na krzywą wyprzedzenia (metodę stałego namiaru). Oto odpowiedni rysunek:

rakieta_wyprzedzenie_1

Pocisk rakietowy wykorzystujący metodą stałego namiaru, poruszający się z całkowitym (pełnym) wyprzedzeniem. Rysunek pochodzi z książki „Rakiety- broń XX wieku” (autorzy: Tadeusz Burakowski i Aleksander Sala).

 

Przy pocisku rakietowym poruszającym się przy krzywej (pełnego) wyprzedzenia, pocisk kieruje się nie bezpośrednio na cel, lecz na punkt w którym pocisk powinien spotkać się z celem. Przypomina to nieco strzelanie z dubeltówki do biegnącego zająca (też trzeba celować nie bezpośrednio w zająca, lecz w punkt znajdujący się przed nim). Przy wykorzystaniu metody stałego namiaru, jeśli cel nie wykonuje manewrów i nie zmienia prędkości, to pocisk porusza się po linii prostej (zakładając że pocisk porusza się z pełnym wyprzedzeniem). Jakie są zalety metody stałego namiaru? Zastosowanie tej metody powoduje że pocisk nie musi wykonywać gwałtownych manewrów (zakładając że cel też gwałtownych manewrów nie wykonuje). Dzięki metodzie stałego namiaru pocisk atakuje cel nie od tyłu, lecz od boku, stąd też prędkość pocisku może być mniejsza (niż przy krzywej pogoni). Zastosowanie metody stałego namiaru powoduje że tor lotu pocisku jest krótszy, stąd też czas dolotu do celu również będzie krótszy, zakładając taką samą prędkość pocisku jak przy krzywej pogoni. Ewentualnie stosując krzywą wyprzedzenia można uzyskać taki sam czas dolotu pocisku do celu, przy mniejszej prędkości pocisku (względem pocisku lecącego po krzywej pogoni). Zastosowanie metody stałego namiaru wymaga jednak bardziej zaawansowanego systemu kierowania niż metoda pościgu prostego.

Na koniec dodam że zgodnie z książką Rakiety- broń XX wieku, przy metodzie stałego namiaru, zazwyczaj wykorzystuje się nie całkowite (pełne) wyprzedzenie, lecz wyprzedzenie częściowe.

 

 

 

 

 

Rakiety- pogoń kontra wyprzedzenie

3 uwagi do wpisu “Rakiety- pogoń kontra wyprzedzenie

  1. ndv pisze:

    Po angielsku na metodę stałego namiaru pisze się „proportional guidance” i można znaleźć na ten temat masę opracowań z dużą ilością różnych wzorów uwzględniających i sama zmianę namiaru, szybkość zmiany i przyspieszenie zmiany. A metoda ponoć pochodzi od sposobu unikania kolizji na morzu.

    O ile się orientuję pociski z aktywną głowica radarowa stosują dalsze rozwinięcie metody znając pozycję, odległość i prędkość celu.

    Polubienie

    1. Autor nie napisał, ale podejrzewam że po prostu pocisk leci tak, że gdyby nie zmieniał trajektorii (hipotetyczny lot po prostej) to trafił by za celem. Podejrzewam też że ów metodą stosuje się zakładając że cel może zacząć manewrować.

      Polubienie

Odpowiedz na Hurgot Sztancy Anuluj pisanie odpowiedzi

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s