PPS-43 w wersji na nabój pośredni wzór 43

PPS naboj posredni

Powyżej zdjęcie mające przedstawiać skonstruowaną przez Aleksieja Sudajewa broń na nabój pośredni 7,62 mm wzór 43 (7,62×41 mm), bazującą na pistolecie maszynowym PPS-43. Zdjęcie pochodzi z artykułu „Zapomniani rywale Kałasznikowa”, zamieszczonego w magazynie „Broń i Amunicja”.

 

Dziś wpis o broni strzeleckiej, a konkretnie o radzieckiej konstrukcji strzelającej nabojem pośrednim wzór 43. Ale do rzeczy- otóż podczas drugiej wojny światowej Sowieci doszli do wniosku, że potrzebują broni strzelającej nabojem pośrednim (nabój pośredni to nabój słabszy niż pistoletowy, ale silniejszy niż karabinowy). W ZSRR rozpoczęto więc prace nad amunicją pośrednią i bronią do niej dostosowaną. Wśród radzieckich konstruktorów pracujących nad bronią do naboju pośredniego był Aleksiej Iwanowicz Sudajew, który to opracował wcześniej pistolet maszynowy PPS-42 i jego unowocześnioną wersję, PPS-43.

 

Wśród strzelających nabojem pośrednim konstrukcji Aleksieja Sudajewa, dość dobrze opisany jest prototypowy karabinek automatyczny AS-44 (Awtomat Sudajewa) wraz z jego unowocześnioną wersją, OAS (Obligacziennyj Awtomat Sudajewa). Jednak zgodnie z artykułem Zapomniani rywale Kałasznikowa (magazyn: Broń i Amunicja, numer: Wrzesień-Październik 2007, autorzy: Adam Górecki i Zbigniew Górecki), przed AS-44 było coś jeszcze konstrukcji Sudajewa, dostosowane do naboju pośredniego. Tym czymś miała być strzelające nabojem pośrednim wzór 43 prototypowa broń, bazująca na pistolecie maszynowym PPS-43. Owa skonstruowana przez Sudajewa broń, miała działać tak jak pierwowzór- czyli działać na zasadzie odrzutu zamka swobodnego. Zastosowanie zamka swobodnego w broni strzelającej nabojem pośrednim nie wydaje się dobrym rozwiązaniem- nabój pośredni jest zdecydowanie silniejszy od pistoletowego, stąd też konieczność zastosowania zamka swobodnego charakteryzującego się dużą masą. Natomiast duża masa zamka może negatywnie wpływać na masę broni, celność podczas strzelania seriami i żywotność broni.

 

W sumie niewiele wiadomo na temat owej swobodnozamkowej konstrukcji Sudajewa, strzelającej nabojem pośrednim 7,62 mm wzór 43. Na pewno broń strzelała tym wcześniejszym nabojem pośrednim noszącym oznaczenie wzór 43, czyli nabojem 7,62×41 mm. Nabój ten nie był produkowany na skalę masową, w odróżnieniu od późniejszego naboju pośredniego noszącego oznaczenie wzór 43, czyli naboju 7,62×39 mm (Sowieci mieli dwa wzory naboju pośredniego występujące pod oznaczeniem 7,62 mm wzór 43). Oto co na temat swobodnozamkowej broni Sudajewa strzelającej nabojem wzór 43 można znaleźć w artykule Zapomniani rywale Kałasznikowa:

 

Pierwszy karabinek automatyczny Sudajewa z przełomu 1943/1944, będący powiększoną wersją pistoletu maszynowego PPS-43, z cięższym swobodnym zamkiem, drewnianą kolbą i magazynkiem na 30 naboi [cytowany tekst stanowił podpis pod zdjęciem- przypis autora bloga].

 

konstruktor ten [Sudajew- przypis autora bloga] jako jedyny miał doświadczenie w budowie automatów na nabój wz.1943, gdyż kilka miesięcy wcześniej skonstruował karabinek stanowiący powiększoną wersję swojego pistoletu maszynowego PPS-43, z cięższym swobodnym zamkiem, drewnianą kolbą i magazynkiem na 30 naboi.

 

Powyższe dwa cytaty w sumie niewiele mówią odnośnie mutacji pistoletu maszynowego PPS-43 do naboju pośredniego wzór 43. Na zakończenie dodam że oprócz przebudowanego PPS-43, istniała jeszcze co najmniej jedna radziecka broń strzelająca nabojem wzór 43, która to działała na zasadzie odrzutu zamka swobodnego. Mam na myśli prototypowy Awtomat Szpagina, skonstruowany przez Georgija Szpagina (konstruktor pistoletu maszynowego PPSz-41, czyli Pepeszy). Awtomat Szpagina strzelał nabojem 7,62×41 mm i jak już wspomniano, działał na zasadzie odrzutu zamka swobodnego. Broń charakteryzowała się dużą masą (5,5 kg, sam zamek ważył 1,2 kg), słabą celnością i niewielką żywotnością (Awtomat Szpagina przestał działać po oddaniu 315 strzałów).

 

Awtomat Szpagina

Awtomat Szpagina, czyli kolejna broń zbudowana na zasadzie „nabój pośredni 7,62 mm wzór 43 plus zamek swobodny”.

 

 

 

Reklamy
PPS-43 w wersji na nabój pośredni wzór 43

Aleksiej Iwanowicz Sudajew i jego broń

Sudajew

Aleksiej Iwanowicz Sudajew

 

Dzisiejszy wpis będzie o pewnym radzieckim konstruktorze broni. Nie będzie to jednak wpis o Michaile Timofiejewiczu Kałasznikowie, ale o mniej znanym konstruktorze. Bohaterem dzisiejszego wpisu będzie Aleksiej Iwanowicz Sudajew (Алексей Иванович Судаев), konstruktor broni urodzony 23 sierpnia 1912 roku w rosyjskim mieście Ałatyr, znajdującym się w guberni simbirskiej. Człowiek ten ukończył zasadniczą szkołę zawodową, następnie pracował w fabryce jako ślusarz, po czym uczył się w technikum kolejowym. W 1934 Sudajewa powołano do wojska, gdzie służył w służbie uzbrojenia. W wojsku dostrzeżono jego związane z techniką zdolności, dzięki czemu Sudajewa zwolniono ze służby wojskowej, aby umożliwić mu uczęszczanie na trwający 18 miesięcy kurs wyrównawczy na politechnice w Gorki. W 1938r, po ukończeniu kursu, Sudajew rozpoczął studia na Akademii Artyleryjskiej imienia Dzierżyńskiego, wcześniej znanej jako Michaiłowska Szkoła Artylerii. Aleksiej Sudajew w 1941r ukończył studia uzyskując tytuł inżynieria. Sudajew, podobnie jak inni słuchacze mający bardzo dobre wyniki w nauce, wraz z ukończeniem studiów, otrzymał awans na stopień porucznika (bez bardzo dobrych wyników w nauce, wraz z ukończeniem studiów, otrzymał by jedynie awans na stopień podporucznika). Jednym z pierwszych dzieł Sudajewa była uproszczona wersja armaty przeciwlotniczej, opracowana po niemieckiej inwazji na ZSRR.

 

 

PPS-42

PPS-42Pistolet maszynowy PPS-42

 

Aleksiej Sudajew, choć początkowo pracował nad bronią artyleryjską, najbardziej znany jest jako konstruktor broni strzeleckiej. Najbardziej znana konstrukcja Sudajewa to pistolet maszynowy PPS-42 i jego zmodyfikowana wersja znana jako PPS-43, oba strzelające nabojem pistoletowym 7,62×25 mm. Broń Sudajewa bazowała na pistolecie maszynowym PPBW-2 skonstruowanym przez Igora Bezruczko-Wysockiego, trudno jednak uznać to za zarzut, biorąc pod uwagę że wiele konstrukcji broni strzeleckiej powstało poprzez znaczne zmodyfikowanie innego wzoru broni. Dodać należy że Sudajew nie ukrywał że jego broń bazowała na konstrukcji Bezruczko-Wysockiego. Sudajew za skonstruowanie PPS-42 otrzymał order Lenina, natomiast Bezruczko-Wysocki za swój wkład otrzymał Order Czerwonego Sztandaru. Order Czerwonego Sztandardu klasyfikowany był zaraz za Orderem Lenina. Rozpoczęcie produkcji pistoletu maszynowego PPS-42 nastąpiło w oblężonym Leningradzie. Przy przygotowaniach do produkcji pomagał Aleksiej Sudajew, który pozostał w oblężonym Leningradzie, mimo tego że podobno proponowano mu ewakuację poza tereny okrążone przez Niemców. Choć PPS-42 z 1942r i jego zmodyfikowana wersja, PPS-43 z 1943r, to była jedyna skonstruowana przez Aleksieja Sudajewa broń strzelecka która została wprowadzona do produkcji seryjnej, to PPS-42/PPS-43 był jednym z najlepszych pistoletów maszynowych z okresu drugiej wojny światowej. Była to broń na tyle udana, że stała się wzorem dla fińskiego pistoletu maszynowego KP/-44 oraz hiszpańskiego pistoletu maszynowego DUX-53. Po zakończeniu drugiej wojny światowej produkcję pistoletu maszynowego PPS-43 rozpoczęto w Polsce, przy czym broń Sudajewa była najliczniej produkowanym w Polsce pistoletem maszynowym. Na bazie PPS-43 Aleksiej Sudajew opracował prototypową broń strzelającą radzieckim nabojem pośrednim 7,62×41 mm, która była jednym z pierwszych radzieckich karabinków automatycznych, jeśli nie w ogóle pierwszą radziecką bronią tego typu.

 

 

AS-44

AS-44Karabinek automatyczny AS-44

 

Pierwszym podejściem Aleksieja Sudajewa do broni strzelającej nabojem pośrednim była wspomniana wcześniej broń opracowana na bazie pistoletu maszynowego PPS-43. Była to jednak broń która łączyła działanie na zasadzie odrzutu zamka swobodnego z nabojem pośrednim, a takie połączenie wymagało zastosowania zamka charakteryzującego się dużą masą. Ogólnie rzecz ujmując, pomysł aby broń strzelająca nabojem pośrednim (czyli nabojem wyraźnie silniejszym niż nabój pistoletowy), działała na zasadzie odrzutu zamka swobodnego, nie wydaje się zbyt dobry. Drugie podejście Sudajewa do broni na nabój pośredni było już bardziej udane. Tym drugim podejściem był karabinek automatyczny AS-44, opracowany w ramach ogłoszonego w listopadzie 1943r konkursu na broń strzelającą nabojem pośrednim 7,62×41 mm (pierwowzór naboju 7,62×39 mm). Broń działała na zasadzie odprowadzania gazów prochowych przez boczny otwór w lufie i była ryglowana poprzez przekoszenie zamka w płaszczyźnie pionowej. AS-44 przeszedł pierwszą turę konkursu i wygrał drugą, jednak nie został skierowany do produkcji seryjnej. Komisja zleciła natomiast wprowadzenie poprawek, które doprowadziły do powstania kolejnej broni Sudajewa na nabój pośredni, karabinka OAS. Karabinek automatyczny OAS ponownie strzelał nabojem pośrednim 7,62×41 mm i ponownie działał na zasadzie odprowadzania gazów prochowych przez boczny otwór w lufie, jednocześnie przy wykorzystaniu ryglowania poprzez przekoszenie zamka w płaszczyźnie pionowej. Co ciekawe, przy pracach nad OAS, Aleksiejowi Sudajewowi pomagał jako asystent Michaił Kałasznikow. OAS powstał w ramach drugiego radzieckiego konkursu na broń do naboju pośredniego. Podczas prób OAS okazał się lepszy od innych konstrukcji, jednak ze względu na śmierć Sudajewa, która nastąpiła 17 sierpnia 1946r, karabinek nie został dopracowany i wprowadzony do uzbrojenia. W 1946r ogłoszono trzeci radziecki konkurs na broń do naboju pośredniego, w konkursie tym wygrał Michaił Kałasznikow wraz z karabinkiem AK, który został wprowadzony do uzbrojenia w 1949r.

 

 

Epilog

Aleksiej Sudajew zmarł 17 sierpnia 1946r, na tydzień przed swoimi 34 urodzinami. Można więc powiedzieć że Aleksiej Sudajew zmarł w wieku 33 lat, w tak zwanym wieku chrystusowym. Sudajew zmarł na nowotwór złośliwy płuca. Często słyszałem opinie zgodnie z którymi gdyby nie śmierć Sudajewa, to najpewniej jego karabinek automatyczny został by wprowadzony do uzbrojenia jako podstawowa broń strzelecka armii radzieckiej. W mojej ocenie jest to prawdopodobne. Możliwe też że gdyby tak się stało, to mało kto usłyszał by o Michaile Kałasznikowie.

Aleksiej Iwanowicz Sudajew i jego broń